Aspartam (E951) nedir?

Ne işe yarar?

Şeker yerine (genelde kalorisiz) tatlılık verir veya ürün yüzeyine parlaklık katar.

Zararlı mı? Risk bağlamı

Bilimsel literatürde görece daha çok endişe konusudur. Yine de "bu katkıyı içeren ürün otomatik olarak zararlı" demek doğru değildir — belirleyici olan doz ve maruziyettir. Düzenleyici otoriteler (EFSA) güvenli bir günlük alım sınırı (ADI) belirler; sıradan ve çeşitli beslenmede bu sınırı aşmak çoğu insan için zordur. NeBu bu katkıyı skorda olumsuz bir sinyal olarak değerlendirir ama tek başına bir ürünü "kötü" ilan etmez.

IARC 2023 "olası karsinojen" (Grup 2B); fenilketonüri hastaları için uyarı zorunlu

Bir katkı maddesini "içeriyor" olmak ile o üründen "zarar görmek" aynı şey değildir. Tehlike (hazard) bir maddenin teoride zarar verme potansiyelidir; risk ise gerçek maruziyet miktarına bağlıdır. NeBu, katkı maddelerini korku diliyle damgalamak yerine kaynaklı bilgiyle açıklar — kararı size bırakır.

IARC kanser sınıflaması

Grup 2B — olasılıkla kanserojen

IARC sınıflaması bir maddenin kanserle bağlantısına dair **kanıtın gücünü** (hazard) ölçer — gerçek riski (gereken dozu) değil. Örneğin işlenmiş et ve güneş ışığı da "Grup 1"dedir. Sınıf, "ne kadar tehlikeli" değil "kanserojen olduğuna dair kanıt ne kadar sağlam" sorusunu yanıtlar.

Güvenli günlük alım (EFSA ADI)

40 mg/kg vücut ağırlığı/gün (EFSA) — sıradan tüketimde aşması zor

Kaynaklar

• EFSA — Food additives
• IARC — Monographs on the Identification of Carcinogenic Hazards
• Türk Gıda Kodeksi — Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliği (RG 13.10.2023)