İçeriğe geç
NeBu

2026-05-26 · 6 dk okuma

Nutri-Score nedir, nasıl okunur?

A’dan E’ye, yeşilden kırmızıya uzanan Nutri-Score etiketi bir ürünün besin değerini tek bakışta özetler. Nasıl hesaplanır, 2023 revizyonuyla ne değişti, etikette neyi gösterir ve neyi göstermez — bilimsel bir özet.

  • nutri-score
  • besin değeri
  • etiket okuma
  • beslenme

Bir ürünün ön yüzünde A’dan E’ye harflerle, yeşilden kırmızıya renklerle boyanmış bir bant gördüyseniz, bu büyük olasılıkla Nutri-Score idi. Fransa’da 2017’de resmî olarak kullanılmaya başlanan bu etiket; Belçika, Almanya, İspanya, Hollanda, Lüksemburg ve İsviçre gibi ülkelerde de benimsendi. Amaç basit: bir gıdanın besin değerini, etiketin arkasındaki rakam tablosunu okumadan tek bakışta karşılaştırılabilir hâle getirmek.

Bu yazıda Nutri-Score’un nasıl hesaplandığını, 2023 revizyonuyla neyin değiştiğini, etikette neyi gösterip neyi göstermediğini ve NeBu’nun bu bilimi nasıl kullandığını net olarak özetliyoruz.

Harfler ne anlama geliyor?

Nutri-Score, 5 kademeli bir ölçektir:

  • A (koyu yeşil): besinsel olarak en iyi seçenek
  • B (açık yeşil): iyi
  • C (sarı): orta
  • D (turuncu): zayıf
  • E (kırmızı): besinsel olarak en zayıf

Önemli olan nokta şu: harf, ürünün kendi kategorisi içindeki göreceli konumunu gösterir. Yani bir kahvaltılık gevreğin B’si ile bir bitkisel yağın B’si aynı mutlak “sağlık” anlamına gelmez; karşılaştırma asıl olarak benzer ürünler arasında anlamlıdır.

Nasıl hesaplanır?

Nutri-Score, ürünün 100 gram (veya 100 ml) başına besin bileşimine bakar ve iki kefeli bir terazi kurar:

  • Olumsuz puanlar: enerji (kalori), doymuş yağ, şeker ve tuz miktarı arttıkça puan artar.
  • Olumlu puanlar: meyve-sebze-kuruyemiş oranı, lif ve protein içeriği puanı düşürür.

Olumsuz puanlardan olumlu puanlar çıkarılır; çıkan net skor bir harfe eşlenir. Düşük net skor → A’ya, yüksek net skor → E’ye doğru gider. Yani az şeker/tuz/doymuş yağ + çok lif/sebze içeren ürünler yeşile yaklaşır.

2023 revizyonu: neden daha sert?

Algoritma 2017’deki ilk hâlinde değil; Avrupa’daki bilim komitesi 2023’te ölçeği güncelledi (yeni ürünlerde 2023 sonundan itibaren, geçiş 2025 sonuna kadar). Öne çıkan değişiklikler:

  • Şeker ve tuz cezaları sertleşti — yüksek şekerli ve yüksek tuzlu ürünler artık daha kolay D/E’ye iner.
  • İçecekler için ayrı algoritma — içeceklerde yalnızca su A alabilir; şekerli içecekler aşağı çekildi.
  • Tatlandırıcılı (diyet) içeceklere ek olumsuz puan — “şekersiz” olması tek başına yeşil garantisi değil.
  • Süt artık içecek sayılıyor, kırmızı et ile beyaz et arasında ayrım getirildi.

Bu revizyon, eski formülün bazı işlenmiş ürünlere fazla cömert davranması eleştirisine verilen bilimsel bir yanıttı.

Etikette neyi gösterir, neyi göstermez?

Nutri-Score güçlü ama tek başına yeterli değildir. Sınırlarını bilmek, etiketi doğru okumanın yarısıdır:

  • ✅ Gösterir: besin profilini (şeker/tuz/yağ vs lif/protein/sebze), benzer ürünler arası hızlı karşılaştırmayı.
  • ❌ Göstermez: katkı maddelerini (E-numaraları), işlenmişlik derecesini (ultra-işlenmiş mi?), menşeini, gerçek porsiyonu (skor 100 g üzerinden, yediğiniz miktar değil).

Bu yüzden D harfi olan natürel bir kuruyemiş (yağ oranı yüksek ama besleyici), şekersiz ama bol katkılı bir “light” üründen daha sağlıklı olabilir. Harf, tartışmanın sonu değil başlangıcıdır.

NeBu bunu nasıl kullanıyor?

NeBu’nun besin skoru, Nutri-Score’un bilimsel temeline dayanır — ama tek eksen olarak değil. Nutri-Score’un göstermediği boyutları ayrı segmentlerle tamamlarız:

  • Besin değeri (Nutri-Score temelli) +
  • Katkı maddesi riski (EFSA/IARC referanslı E-numara analizi) +
  • Sertifika bonusları (organik, helal, yerel menşe).

Böylece tek bir harfin gizlediği nüansları — “şekersiz ama ultra-işlenmiş”, “D ama doğal” — kullanıcıya açık ederiz. Skorun nasıl hesaplandığının tam detayı /metodoloji sayfasında, bilimsel kaynaklarıyla birlikte listelidir.

Özet

  • Nutri-Score, bir ürünün besin profilini A–E / yeşil–kırmızı ölçeğinde özetler; karşılaştırma aynı kategori içinde anlamlıdır.
  • 100 g başına olumsuz (enerji, doymuş yağ, şeker, tuz) eksi olumlu (meyve-sebze, lif, protein) puanlardan hesaplanır.
  • 2023 revizyonu şeker/tuz cezalarını sertleştirdi, içecekler için ayrı algoritma getirdi (yalnız su A), tatlandırıcılı içeceklere ek ceza koydu.
  • Katkı, işlenmişlik ve menşe gibi boyutları göstermez — bunun için NeBu ek segmentler kullanır.

Kaynaklar

NeBu metodolojisinin tam detayı için /metodoloji sayfamıza göz atabilirsiniz.